ថ្លៃសេវានិងសុវត្ថិភាព
Seed Phrase, Private Key និងអាសយដ្ឋានកាបូប ខុសគ្នាយ៉ាងណា? មួយណាអាចប្រាប់អ្នកដទៃបាន
អាសយដ្ឋានកាបូបអាចប្រាប់គេដើម្បីទទួល USDT ប៉ុន្តែ Private Key និង Seed Phrase មិនអាចប្រាប់នរណាម្នាក់បានឡើយ។ អត្ថបទនេះពន្យល់ទំនាក់ទំនងរវាងទាំងបី តាមស្តង់ដារ BIP-39 និង BIP-44 និងហេតុអ្វីបញ្ចូល Seed Phrase ក្នុង App ថ្មីហើយឃើញអាសយដ្ឋានខុស។
បើមាននរណាម្នាក់ក្នុង Telegram ឬ Facebook សុំ Seed Phrase របស់អ្នក ដោយនិយាយថា «ជួយដោះសោ USDT» ឬ «ផ្ទៀងផ្ទាត់កាបូប» នោះជាការបោកប្រាស់ ១០០%។ របស់បីយ៉ាងនេះមានតួនាទីខុសគ្នាដូចតទៅ៖
- អាសយដ្ឋានកាបូប (Wallet Address)៖ សម្រាប់ទទួលប្រាក់ អាចផ្ញើឱ្យអ្នកដទៃបាន។
- Private Key៖ សម្រាប់ចុះហត្ថលេខាលើប្រតិបត្តិការ។ អ្នកណាមាន Private Key អ្នកនោះអាចផ្ទេរទ្រព្យចេញពីអាសយដ្ឋាននោះបាន។
- Seed Phrase (ឬ Recovery Phrase)៖ ពាក្យអង់គ្លេស ១២ ឬ ២៤ ពាក្យ ដែលអាចបង្កើត Private Key នៃគ្រប់អាសយដ្ឋានទាំងអស់ ក្នុងកាបូប។ បើលេចធ្លាយ គឺខូចខាតធំជាង Private Key មួយ។
ដូច្នេះ មានតែអាសយដ្ឋានទេដែលអាចប្រាប់អ្នកដទៃ។ Support របស់ផ្សារប្តូរ កាបូប ឬក្រុមហ៊ុនកាត មិនដែលសុំ Private Key ឬ Seed Phrase ពីអ្នកឡើយ។
Seed Phrase ទៅជា Private Key ហើយទៅជាអាសយដ្ឋាន យ៉ាងដូចម្តេច?
ខ្សែសង្វាក់នេះដើរតែទិសមួយ មិនអាចដើរថយក្រោយបានទេ៖
Seed Phrase → (បូក passphrase បើមាន) Seed → Private Key តាម «ផ្លូវបង្កើត» (derivation path) → Public Key → អាសយដ្ឋាន
ពីអាសយដ្ឋាន គេមិនអាចរក Private Key បានទេ ហើយពី Private Key ក៏មិនអាចរក Seed Phrase បានដែរ។ នេះហើយជាមូលហេតុដែលអាសយដ្ឋានអាចបង្ហាញជាសាធារណៈបាន។
វិធាននេះមកពីស្តង់ដារបើកចំហពីរ៖ BIP-39 កំណត់របៀបបង្កើត Seed Phrase ពីពាក្យក្នុងបញ្ជី ២០៤៨ ពាក្យ ហើយ BIP-44 កំណត់របៀបបែងចែកអាសយដ្ឋានតាមប្រភេទកាក់ និងគណនី។ កាបូបធំៗភាគច្រើនប្រើស្តង់ដារទាំងពីរនេះ។
ឯកសារដើម BIP-44 កំណត់ផ្លូវបង្កើតអាសយដ្ឋាន ៥ កម្រិត (ប្រភព ថតអេក្រង់ថ្ងៃទី ១៣ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២៦)។
តារាងប្រៀបធៀប៖ មួយណាប្រាប់គេបាន មួយណាមិនបាន
| អាសយដ្ឋាន | Private Key | Seed Phrase | |
|---|---|---|---|
| រូបរាង | TRON ចាប់ផ្តើមដោយ T (៣៤ តួ)៖ EVM ចាប់ផ្តើមដោយ 0x (៤២ តួ) |
លេខ hex ៦៤ តួ | ពាក្យអង់គ្លេស ១២ ឬ ២៤ |
| ប្រើសម្រាប់ | ទទួល USDT និងមើលប្រវត្តិលើ explorer | ចុះហត្ថលេខាសម្រាប់អាសយដ្ឋានមួយ | ស្តារកាបូបទាំងមូល |
| ប្រាប់គេបានទេ? | បាន | មិនបាន | មិនបាន |
| បើលេចធ្លាយ | គេឃើញប្រវត្តិប្រតិបត្តិការ | ទ្រព្យក្នុងអាសយដ្ឋាននោះអាចត្រូវលួច | ទ្រព្យក្នុងគ្រប់អាសយដ្ឋានអាចត្រូវលួច |
| បើបាត់ | គ្មានបញ្ហា | បង្កើតវិញបានពី Seed Phrase | បាត់ទូរស័ព្ទ ឬលុប App ហើយ មិនអាចស្តារបានទេ |
Seed Phrase ដដែល ហេតុអ្វីអាសយដ្ឋានក្នុង App ថ្មីខុសពីមុន?
ករណីនេះច្រើនធ្វើឱ្យអ្នកប្រើភ័យថា «USDT បាត់»។ តាមពិតទ្រព្យភាគច្រើននៅតែលើអាសយដ្ឋានចាស់ ដោយសារមូលហេតុមួយក្នុងចំណោមខាងក្រោម។
១. ផ្លូវបង្កើត (derivation path) ខុសគ្នា
យើងបានគណនាលើកុំព្យូទ័រផ្ទាល់ ដោយប្រើ Seed Phrase សាកល្បងសាធារណៈរបស់ BIP-39 (abandon ១១ ដង និង about)។ Seed Phrase នេះមនុស្សទូទាំងពិភពលោកដឹង កុំផ្ញើទ្រព្យណាមួយទៅអាសយដ្ឋានខាងក្រោមឱ្យសោះ៖
| ផ្លូវបង្កើត | អាសយដ្ឋាន |
|---|---|
m/44'/195'/0'/0/0 (TRON អាសយដ្ឋានទី ១) |
TUEZSdKsoDHQMeZwihtdoBiN46zxhGWYdH |
m/44'/60'/0'/0/0 (Ethereum/BSC អាសយដ្ឋានទី ១) |
0x9858EfFD232B4033E47d90003D41EC34EcaEda94 |
m/44'/60'/0'/0/1 (Ethereum/BSC អាសយដ្ឋានទី ២) |
0x6Fac4D18c912343BF86fa7049364Dd4E424Ab9C0 |
m/44'/60'/1'/0/0 (Ethereum/BSC គណនីទី ២) |
0x78839F6054d7ed13918bAe0473BA31b1Ca9D7265 |
Seed Phrase តែមួយ ប៉ុន្តែប្តូរលេខណាមួយក្នុងផ្លូវ គឺបានអាសយដ្ឋានខុសគ្នាទាំងស្រុង។ វិធីដោះស្រាយ៖ ក្នុង App ថ្មី រកមើល «Add account» ឬ «Advanced / Derivation path» ហើយសាកប្តូរម្តងមួយៗ រហូតឃើញអាសយដ្ឋានដែលមានសមតុល្យលើ Tronscan ឬ explorer នៃបណ្តាញនោះ។
២. ធ្លាប់ដាក់ passphrase (ពាក្យទី ២៥)
BIP-39 អនុញ្ញាតឱ្យបន្ថែមពាក្យសម្ងាត់មួយទៀតក្រៅពី Seed Phrase។ ជាមួយ Seed Phrase សាកល្បងដដែល បើបន្ថែម passphrase TREZOR អាសយដ្ឋាន Ethereum ទី ១ ប្រែជា 0x9c32F71D4DB8Fb9e1A58B0a80dF79935e7256FA6 ដោយ គ្មានសារ error អ្វីទាំងអស់។ បើធ្លាប់ដាក់ passphrase ត្រូវបញ្ចូលវាជាមួយ Seed Phrase ជានិច្ច។
៣. កាក់នៅលើបណ្តាញផ្សេង
Ethereum, BNB Smart Chain និង Polygon ក្នុងកាបូបភាគច្រើនប្រើអាសយដ្ឋាន 0x ដូចគ្នា ប៉ុន្តែសមតុល្យដាច់ពីគ្នា។ ចំណែក USDT TRC20 នៅលើអាសយដ្ឋាន T... ដែលជាផ្លូវផ្សេងទាំងស្រុង។ បើ App ថ្មីបើកតែ Ethereum អ្នកនឹងមិនឃើញ USDT TRC20 ទេ។ បើសង្ស័យថាផ្ញើខុសបណ្តាញតាំងពីដំបូង សូមអានផ្ញើខុសបណ្តាញ ឬខុសអាសយដ្ឋាន តើយកមកវិញបានទេ។
សរសេរ Seed Phrase ខុសមួយពាក្យ នឹងមានអ្វីកើតឡើង?
ពាក្យចុងក្រោយនៃ Seed Phrase ១២ ពាក្យ មាន checksum ៤ bit។ យើងសាកគណនា៖ ក្នុងចំណោមពាក្យ ២០៤៨ ដែលអាចដាក់ជាពាក្យចុងក្រោយ មានតែ ១២៨ ពាក្យ (១/១៦) ប៉ុណ្ណោះដែលត្រឹមត្រូវ។ មានន័យថា៖
- សរសេរខុសមួយពាក្យ កាបូបភាគច្រើននឹងប្រាប់ថា «Invalid phrase»។
- ប៉ុន្តែមានឱកាសប្រហែល ១/១៦ ដែលពាក្យខុសឆ្លងកាត់ checksum ហើយកាបូបបង្ហាញ កាបូបទទេ ដែលសមតុល្យ 0។ ពេលឃើញដូច្នេះ ត្រូវផ្ទៀងផ្ទាត់ក្រដាសកត់ត្រាម្តងមួយពាក្យសិន កុំទាន់សន្និដ្ឋានថាត្រូវគេលួច។
អាសយដ្ឋាន Deposit លើផ្សារប្តូរ មាន Seed Phrase របស់អ្នកទេ?
គ្មានទេ។ អាសយដ្ឋាន Deposit លើផ្សារប្តូរ ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយផ្សារប្តូរ ហើយ Private Key នៅក្នុងដៃវេទិកា។ អ្នកចូលគណនីដោយពាក្យសម្ងាត់ និង 2FA ប៉ុណ្ណោះ។ ចង់ដឹងថាទ្រព្យរបស់អ្នកឥឡូវនៅក្រោមការថែរក្សារបស់នរណា សូមអានកាបូបលើផ្សារប្តូរ កាបូបមានអ្នកថែរក្សា និងកាបូបថែរក្សាដោយខ្លួនឯង ខុសគ្នាយ៉ាងណា។
រក្សាទុក Seed Phrase ឱ្យមានសុវត្ថិភាព
- សរសេរដោយដៃលើក្រដាស ឬបន្ទះដែក ហើយទុកពីរកន្លែង។ កុំថតរូប កុំ screenshot កុំផ្ញើក្នុង Telegram «Saved Messages» ហើយកុំទុកក្នុង Google Drive ព្រោះវាអាច sync ទៅ cloud ដោយស្វ័យប្រវត្តិ។
- ផ្ទៀងផ្ទាត់ភ្លាមក្រោយសរសេររួច៖ ប្រើជំហាន «Verify phrase» ក្នុង App ឬបញ្ចូលក្នុងឧបករណ៍មួយទៀត ហើយមើលថាអាសយដ្ឋានដូចគ្នា (មើលតែអាសយដ្ឋាន មិនចាំបាច់ផ្ទេរ)។
- កត់ផ្លូវបង្កើត និង passphrase ជាមួយ បើអ្នកធ្លាប់ប្តូរពីលំនាំដើម។
- បញ្ចូល Seed Phrase តែក្នុង App កាបូបប៉ុណ្ណោះ មិនមែនក្នុងគេហទំព័រ Google Form ឬ bot Telegram ណាមួយទេ។
- ពេលទទួលប្រាក់ ផ្តល់តែអាសយដ្ឋាន។ ផ្ញើទៅអាសយដ្ឋានថ្មីលើកដំបូង សូមសាកចំនួនតូចសិន តាមបញ្ជីពិនិត្យមុនផ្ទេរកាក់លើកដំបូង។
សំណួរញឹកញាប់
Screenshot ទុកក្នុង Gallery ដែលមានតែខ្ញុំមើលឃើញ មិនអីទេឬ? មិនគួរទេ។ Gallery ក្នុងទូរស័ព្ទជាច្រើន sync ទៅ Google Photos ឬ iCloud ដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ បើគណនីនោះត្រូវគេលួច Seed Phrase ក៏លេចធ្លាយដែរ។
រក្សាទុកតែ Seed Phrase គ្រប់គ្រាន់ទេ? គ្រប់គ្រាន់ ព្រោះវាបង្កើត Private Key ទាំងអស់វិញបាន។ Private Key ដែល export ដាច់ដោយឡែក ស្តារបានតែអាសយដ្ឋានមួយប៉ុណ្ណោះ។
មានអ្នកអះអាងថាជា Support ហើយសុំ Seed Phrase ដើម្បី «ដោះសោទ្រព្យ»? ជាការបោកប្រាស់។ សេវាត្រឹមត្រូវមិនដែលសុំ Seed Phrase ឬ Private Key ទេ ហើយបើផ្តល់ទៅ ទ្រព្យភាគច្រើនមិនអាចយកមកវិញបានឡើយ។